Wymiana przelotki – umiejętność, którą każdy wędkarz powinien opanować!

Odklejająca się ceramika, wyszczerbiona wkładka, wyrwana przelotka albo złamana stopka: to częsta przygoda, która unieruchamia wędkę z powodu części kosztującej tyle co nic. Naprawa wymaga prostych czynności, w zasięgu każdego wędkarza, także bez doświadczenia w budowie wędek.

Ten poradnik obejmuje całą operację, od wyboru części zamiennej po utwardzenie lakieru. Proszę liczyć około trzydziestu minut realnej pracy, a potem kilka dni schnięcia przed powrotem nad wodę.

Zanim cokolwiek Pan zdemontuje, trzeba wiedzieć, jaką część zamówić. Ten krok większość poradników pomija, a to właśnie on najczęściej blokuje. Dwa przypadki, zależnie od przelotki.

Przelotka blanku

Dobiera się ją według dwóch kryteriów: serii, która określa kształt i wysokość ramki, oraz średnicy wkładki w milimetrach. Najprościej odczytać oznaczenie wygrawerowane na stopce starej przelotki przed jej zdjęciem. Jeśli jest nieczytelne, proszę zmierzyć średnicę wewnętrzną ceramiki i porównać z dwiema sąsiednimi przelotkami: rząd musi pozostać spójny, a przelotka wyższa lub niższa od sąsiadek zaburza tor żyłki. Odpowiednie serie znajdzie Pan w naszych przelotkach blanku.

Przy okazji proszę sprawdzić ceramikę: jeśli wymienia Pan wkładkę z niższej półki w wędce używanej z plecionką, to dobry moment, żeby przejść wyżej. Nasze porównanie Alconite, SiC i Torzite wyjaśnia, co realnie zmienia każdy materiał.

Przelotka szczytowa

Tę dobiera się na podstawie dwóch pomiarów. Średnicy zewnętrznej wkładki w milimetrach, która zwykle odpowiada najmniejszej przelotce wędki. Oraz średnicy wewnętrznej tulejki, która nakłada się na wierzchołek blanku. To pomiar krytyczny. Proszę zdjąć starą przelotkę, a następnie zmierzyć blank suwmiarką około 1,3 cm poniżej wierzchołka. Nasze przelotki szczytowe są pogrupowane według marki i rozmiaru.

Na przelotce szczytowej Fuji rozmiar czyta się jako 6-2(5): wkładka 6 mm, tulejka o średnicy wewnętrznej 2 mm, czyli 5/64 cala. Popularne rozmiary sięgają od 5-1.6(4) dla wędki finesse do 16-5(12) dla dużej ryby.

Nic egzotycznego, ale dwóch materiałów nie da się zaimprowizować: nici i lakieru. Oto co warto mieć pod ręką przed rozpoczęciem.

• nóż z nowym ostrzem, do nacięcia lakieru bez ześlizgnięcia
• papier ścierny o drobnej gradacji, 500 lub 1000, do wykończenia czyszczenia blanku
• nici do omotek o średnicy dopasowanej do wędki
• dwuskładnikowy lakier epoksydowy, jedyny, który trwale utrzymuje się na oplocie
• coś do obracania wędki podczas wiązania lakieru, bez czego spływa on i tworzy kroplę

Ostatni punkt jest najczęściej niedoceniany. Lakier epoksydowy wiąże kilka godzin, a oplot, który się w tym czasie nie obraca, wychodzi niesymetryczny. To jedyne realne ograniczenie sprzętowe tej operacji.

Zgrupowaliśmy narzędzia według rodzaju naprawy, zależnie od tego, czy pracuje Pan przy przelotce blanku, czy przy przelotce szczytowej, której klejenie wymaga innych narzędzi.

Nawet jeśli przelotka nie została wyrwana i wciąż tkwi na miejscu, pierwszym krokiem jest nacięcie lakieru, aby móc zdjąć cały oplot i odsłonić blank.

• Proszę wziąć nóż i przyłożyć go do czoła stopki przelotki pod kątem 45 stopni.
• Nacinać lakier, aż ostrze zetknie się ze stopką, następnie zmniejszyć kąt, tak by ostrze biegło wzdłuż stopki, przecinając lakier aż do początku ramki.
• Postępując w ten sposób, ma Pan pewność, że blank pozostanie chroniony przez stopkę przelotki. Palce również są bezpieczne.

Jeśli przelotka została już wyrwana, proszę postąpić tak samo, ale naciąć lakier płycej. Celem jest odsłonięcie nici, a nie blanku.

Po zdjęciu przelotki i odsłonięciu nici większość lakieru da się zdjąć paznokciem. Odchodzą szerokie płaty, a resztę usuwa się, ciągnąc za nić: rozwijając się naturalnie, zabiera ze sobą pozostały lakier.

Zostaną jedynie ślady suchego lakieru i ewentualnie resztki powłoki nici, jeśli oryginalny oplot wykonano nicią metalizowaną.

Aby uzyskać czysty blank gotowy na nowy oplot, proszę zeskrobać paznokciem największe naddatki lakieru, a następnie lekko przeszlifować drobną gradacją, 500 lub 1000.

Bez nacisku: chodzi o usunięcie lakieru, nie o naruszenie karbonu. Blank będzie wtedy jak nowy, albo prawie, w przypadku wędek pokrytych fabryczną warstwą lakieru na całej długości.

Proszę wykonać oplot nowej przelotki dokładnie w miejscu starej. Ślad pozostawiony na blanku przez poprzedni oplot służy za punkt odniesienia, proszę go nie tracić z oczu: przesunięcie przelotki nawet o kilka milimetrów zmienia rozkład naprężeń na całym rzędzie.

Jeśli nigdy nie wykonywał Pan oplotu, proszę wiedzieć, że tej czynności uczy się w jeden wieczór. Trudność nie tkwi w samym oplocie, lecz w równomierności zwojów, która przychodzi z praktyką.

Proszę polakierować nowy oplot, pozostawić wędkę obracającą się przez noc, a potem odstawić na kilka dni do utwardzenia na wskroś przed jakimkolwiek obciążeniem. Lakier wydający się suchy na powierzchni nie jest jeszcze utwardzony w głębi.

To jedyny moment pracy, w którym cierpliwość liczy się bardziej niż technika. Oplot obciążony zbyt wcześnie po lakierowaniu odciska się, bieleje, i trzeba zaczynać od nowa.

Bądźmy szczerzy w rachunku. Czynność jest prosta, ale zakłada minimum narzędzi, a przede wszystkim sposób na obracanie wędki podczas wiązania lakieru. Jeśli ma Pan wymienić przelotkę raz w życiu, wyposażenie jest niewspółmierne do wartości części.

Jeśli natomiast ma Pan kilka wędek albo łowi z łodzi lub nad morzem, gdzie o uszkodzenie łatwiej, narzędzia zwracają się przy drugiej naprawie. A zyskuje Pan samodzielność, która z nawiązką rekompensuje czas nauki.

Jeśli woli Pan tego nie robić, budowniczy wędek w okolicy zajmie się oplotem, dopasowaniem i lakierem. Proszę poprosić o wycenę przed oddaniem wędki.

Wędka jest jak nowa. Może Pan wracać nad wodę na wiele kolejnych sezonów.